Yangın Güvenlik Uzmanı ve İş Güvenliği Uzmanı:
Yasal Sorumluluk, Ceza Müeyyidesi ve Mahkeme Süreçleri
Yangın Sonrası “Kim Yargılanır?” Sorusunun Hukuki Analizi
Temmuz 2026 · Kaynak: YGU Yönetmelik Taslağı · 6331 Sayılı İSG Kanunu · TCK · 3194 Sayılı İmar Kanunu
Bu belge; YGU Yönetmelik Taslağı ve yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmış genel hukuki analiz niteliğindedir. Somut olaylar için mutlaka hukuk danışmanlığı alınmalıdır.
1
Tartışmanın Arka Planı
Yangın Güvenlik Uzmanı (YGU) yönetmelik taslağının kamuoyuna açılmasıyla birlikte İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında faaliyet gösteren çevrelerden sistematik bir itiraz yükselmeye başladı. Bu itirazın iki ana ekseni var:
- Hariç tutulma itirazı: “YGU başvuru şartlarında İş Güvenliği Uzmanı unvanı neden yok?”
- Sorumluluk adaleti itirazı: “Yangın güvenliğini denetleyecek ayrı bir uzman atıyorsanız, yangın sonrası bizi de yargılamayın.”
Bu belge her iki itirazı da hukuki çerçevede ele almakta ve mevcut mevzuat ile taslak yönetmelik ışığında somut yanıtlar sunmaktadır.
2
Mevcut Hukuki Çerçeve: Kim Ne Kanunla Sorumlu?
| Taraf | Dayanak Kanun | Sorumluluk Kapsamı |
|---|---|---|
| İşveren | 6331 İSG Kanunu Md. 4, 5 TCK Md. 85 |
Yangın dahil tüm işyeri risklerini önlemek; gerekli tedbiri almak birincil yükümlülük |
| İş Güvenliği Uzmanı | 6331 İSG Kanunu Md. 8, 9 TCK Md. 85 |
Risk değerlendirmesi, yangın tatbikatı, acil durum planı; ihmali tespit halinde müstakil cezai sorumluluk |
| Bina Sahibi / Yöneticisi | Bina Yangın Yönetmeliği (BYY) 3194 İmar Kanunu Md. 42 TCK Md. 85 |
Binayı BYY’ye uygun tutmak; sistemleri çalışır halde bulundurmak; izinsiz değişiklik yapmamak |
| YGU (taslak) | YGU Yönetmeliği Md. 5, 7, 27 3194 İmar Kanunu Md. 42 TCK Md. 85 |
Periyodik kontrol, YGR, tatbikat planlaması, uygunluk görüşü; eksikliği bildirmeme durumunda sorumluluk |
| İtfaiye | 5393 Sayılı Belediye Kanunu | Operasyonel müdahale; YGU protokolü ve denetimi; sorumluluk ihmal iddiasıyla sınırlı |
2.1 İş Güvenliği Uzmanının Yangın Konusundaki Mevcut Yükümlülükleri
Md. 8/1-a: İşyerinde yürütülen çalışmaların mevzuata uygunluğunu sağlamak için işverene rehberlik yapmak ve kontrol etmek.
Md. 8/1-c: Yangın, patlama, kimyasal madde ile ilgili acil durum planları hazırlamak.
Md. 8/3: “…hatalı tavsiye veya ihmallerinden kaynaklanan zararlardan, işverenin sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla sorumlu tutulabilirler.”
6331 sayılı Kanun’un 8. maddesi, İGU’ya yangın acil durum planlaması konusunda açık ve müstakil bir yükümlülük yüklüyor. Bu yükümlülük; YGU yönetmeliğinin varlığından ya da yokluğundan tamamen bağımsız. YGU sistemi kurulmadan önce de, kurulduktan sonra da bu yükümlülük devam edecek.
2.2 Yangın Riskinin İSG Kapsamındaki Yeri
İşveren, olası acil durumlar için önceden gerekli tedbirleri alır. Bu kapsamda tahliye planları hazırlanır, tatbikatlar yapılır, acil durum ekipleri oluşturulur. YGU tatbikat planlamasında görev alsa bile İGU bu süreçten çekilemiyor; paralel yükümlülük devam ediyor.
3
YGU Sisteminin Getirdiği Yeni Sorumluluk Katmanı
3.1 YGU’nun Hukuki Sorumluluğu Ne Zaman Doğar?
Taslak Madde 27 ve genel hukuki ilkeler çerçevesinde YGU’nun sorumluluğu şu hallerde doğar:
- Yerinde kontrol yapmadan rapor imzalamak
- Tespit ettiği eksikliği raporda gizlemek
- Var olmayan bir sistemi “çalışıyor” diye yazmak
- Gerekli bildirimleri (itfaiye, bina sahibi) yapmamak
- Eksikliği bildirmesine karşın takip etmemek
YGU, raporunda tespit ettiği her eksikliği kayıt altına alıp bina sahibine ve itfaiyeye bildirdiyse; o eksikliğin giderilmemesinden doğan sorumluluk bina sahibine geçer. Doğru ve eksiksiz rapor hazırlamak YGU’yu büyük ölçüde korur.
4
YGU ile İGU Görev Alanı Karşılaştırması
| Kriter | YGU (Yangın Güvenlik Uzmanı) | İGU (İş Güvenliği Uzmanı) |
|---|---|---|
| Bağlı Bakanlık | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Dayanak Kanun | 3194 İmar Kanunu / BYY | 6331 Sayılı İSG Kanunu |
| Kapsam | Binanın tüm kullanıcıları (çalışan, ziyaretçi, kiracı) | Yalnızca işyerindeki çalışanlar |
| Odak Noktası | Yapısal yangın güvenliği (sistem, proje, bina) | Çalışan kaynaklı yangın riski ve acil durum |
| Yangın Tatbikatı | Planlar ve denetler (EK-8) | Organize eder ve kayıt tutar (6331 Md. 11) |
| Periyodik Kontrol | Evet, zorunlu (EK-1) | Hayır, doğrudan yükümlülük yok |
| İşverene Bağlılık | Hayır (itfaiye protokolüyle bağımsız çalışır) | Evet (işveren tarafından istihdam edilir) |
YGU binanın yangın güvenliğini denetler — sprinkler sistemi çalışıyor mu, kaçış yolları açık mı, algılama sistemi uygun mu?
İGU ise çalışanın yangın güvenliğini yönetir — kimyasal depolamada risk var mı, personel tatbikata katıldı mı, acil durum prosedürleri uygulanıyor mu?
İkisi aynı anda ve aynı binada gereklidir; biri diğerinin yerini alamaz.
5
Yangın Sonrası Cezai Süreç Nasıl İşler?
| 1 | Yangın İhbarı ve İtfaiye Müdahalesi İtfaiye yangına müdahale eder. Eş zamanlı olarak Cumhuriyet Savcılığı haberdar edilir; olay yeri incelemesi başlar. |
| 2 | Soruşturma Başlatılır — TCK Md. 85 / 89 Can kaybı varsa TCK 85 (taksirle öldürme), yaralanma varsa TCK 89 (taksirle yaralama) kapsamında soruşturma açılır. Savcılık ihmallerle nedensellik bağını araştırır. |
| 3 | Bilirkişi İncelemesi Yangın uzmanı, inşaat mühendisi ve iş güvenliği uzmanı bilirkişilerden oluşan heyet; çıkış nedenini, yayılmayı hızlandıran eksiklikleri ve her tarafın kusur payını belirler. |
| 4 | Şüpheli Tespiti Savcılık; bina sahibi, yönetici, işveren, İGU, YGU (sisteme geçilmişse) ve diğer sorumluları şüpheli sıfatıyla iddianameye dahil edebilir. Birden fazla taraf aynı anda yargılanabilir. |
| 5 | Ceza Yargılaması Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülür. Kusur payı belirlenerek her sanığa ayrı ceza verilebilir. Beraat, ertelenmiş ceza veya fiili hapis sonuçları mümkündür. |
| 6 | Hukuki Tazminat Davası Ceza davasından bağımsız olarak zarar görenlerin açtığı tazminat davası yürütülür. Ceza mahkûmiyeti olmasa da tazminata hükmedilebilir. |
| 7 | İdari Yaptırım Süreci (Paralel) Bakanlık ve itfaiye, YGU’nun yetki belgesini askıya alma ya da iptal işlemleri yürütür. İGU için ise ÇSGB lisans işlemleri devreye girebilir. |
6
“YGU Varsa Neden İGU Yargılanır?” Sorusunun Hukuki Cevabı
6.1 Çünkü Yükümlülükler Birbirinin Yerine Geçmiyor
YGU’nun görevi binanın yapısal yangın güvenlik sistemlerini periyodik olarak kontrol etmektir. İGU’nun görevi ise çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini — yangın dahil — yönetmektir.
Bir fabrikada YGU periyodik kontrolü yaptı, sprinkler sistemini çalışır buldu, raporunu düzenledi. Aylarca sonra bir çalışan, İGU’nun risk değerlendirmesinde ihmal ettiği yanıcı kimyasal stoğunun yanında kaynak işlemi yaptı ve yangın çıktı.
Bu yangında YGU’nun raporunda kusur yok — bina sistemi çalışıyordu. Ama İGU, 6331 Md. 8 kapsamındaki risk değerlendirmesini eksik yaptı. TCK 85 kapsamında İGU yargılanır; YGU yargılanmaz.
6.2 Çünkü Türk Hukukunda Kusur Bölünebilir
- Bina sahibi: Kaçış yolunu kilitli bıraktı → %40 kusur
- İGU: Risk değerlendirmesinde kimyasal depo tehlikesini yazmadı → %35 kusur
- İşveren: Tatbikat yaptırmadı → %25 kusur
- YGU: Raporunda eksiksiz buldu, tüm bildirimleri yaptı → kusuru yok
6.3 Çünkü İGU Listeden Hariç Tutulmak Sorumluluğu Ortadan Kaldırmıyor
İGU’nun YGU başvuru şartlarında yer almaması, yangın konusundaki sorumluluğunu hukuken ortadan kaldırmaz. 6331 sayılı Kanun yürürlükte olduğu sürece İGU, yangın acil durum planlamasından sorumludur. “Bana yetki vermediler, sorumluluk da vermesinler” argümanı mahkemede geçerli değildir; çünkü sorumluluk yönetmelik taslağından değil, 6331 sayılı ana kanundan kaynaklanmaktadır.
7
Ceza Müeyyideleri ve İdari Yaptırımlar
| Suç | TCK Maddesi | Ceza | Ağırlaştırıcı Hal |
|---|---|---|---|
| Taksirle öldürme | Md. 85/1 | 2 – 6 yıl hapis | Bilinçli taksirde 1/3–1/2 artırım |
| Taksirle öldürme (birden fazla kişi) | Md. 85/2 | 2 – 15 yıl hapis | Bilinçli taksirde 1/3–1/2 artırım |
| Taksirle yaralama | Md. 89 | 3 ay – 1 yıl hapis veya para cezası | Ağır yaralamada üst sınır |
| Genel güvenliği tehlikeye atma | Md. 170 | 1 – 5 yıl hapis | Kasıt iddiasında ağırlaşır |
8
Mahkeme Kararlarının Genel Eğilimi
8.1 Çoklu Fail — Ortak Kusur
Yargıtay, büyük yangın davalarında sorumluluk zincirini geniş tutmakta; bina sahibi, işveren ve teknik uzmanları aynı anda yargılamaktadır. “Ben yalnızca danışmandım” savunması tek başına yeterli kabul edilmemektedir.
8.2 Belge Tutan Kazanıyor
YGR’sini eksiksiz tutan, bildirimleri zamanında yapan ve yazışma kayıtlarını saklayan YGU / İGU, davayı büyük ölçüde lehine çevirmektedir. Sözlü iletişim ispat değeri taşımaz; her bildirim yazılı olmalıdır.
8.3 Erken Uyarı ve Sorumluluk Kaydırma
İGU veya YGU’nun eksikliği tespit edip yazılı olarak bildirmesi — ve bina sahibi/işverenin bu bildirimi dikkate almaması — mahkemede sorumluluğu bina sahibi/işverene kaydırmaktadır.
9
YGU Yönetmelik Taslağındaki Gerçek Boşluklar
9.1 Aynı Binada Çakışan Tatbikat Sorumluluğu
YGU tatbikat planlar ve rapor düzenler (EK-8). İGU aynı tatbikatı 6331 kapsamında organize etmek zorundadır. Taslak bu çakışmayı düzenlemiyor. Bu belirsizlik yangın sonrası sorumluluk tartışmalarını derinleştirir.
9.2 Sorumluluk Hiyerarşisi Tanımlanmamış
Aynı binadaki yangında bina sahibi, işveren, YGU ve İGU’nun kusur paylarının nasıl belirleneceğine dair bir hüküm taslakta yok. Bu her davada bilirkişi takdirine kalıyor ve tutarsız kararlar üretiyor.
Taslağa, YGU ile İGU’nun aynı binada nasıl koordinasyon kuracağına ve birinin raporunun diğerinin yükümlülüğünü nasıl etkileyeceğine dair bir hüküm eklenmesi hem hukuki belirsizliği azaltır hem de pratikte etkin koordinasyonu sağlar.
10
Sonuç ve Değerlendirme
Özet Değerlendirme
- İGU’nun hariç tutulma itirazı kısmen haklıdır. Görev alanları kısmen örtüşse de aynı yangında sorumlu tutulan İGU’nun YGU sistemine hiç dahil edilmemesi sistemik bir koordinasyon eksikliği doğuruyor.
- “Bizi de yargılamayın” argümanı hukuken tutmuyor. İGU’nun 6331 sayılı Kanun’dan doğan yangın sorumluluğu, YGU yönetmeliğinin varlığından bağımsızdır.
- İki sistem paralel çalışır, ikame değildir. YGU bina güvenliğini, İGU çalışan güvenliğini yönetir. Aynı yangında her ikisi de bilirkişi heyetinin önüne çıkabilir.
- Belge tutan korunur. Tespit yazılı bildirilmeli, takip kayıt altına alınmalı, tatbikat belgeleri eksiksiz tutulmalıdır.
- Taslağın gerçek sorunu koordinasyon boşluğu. Bu boşluğun kapatılması her iki meslek grubunun da yararınadır.
Bu belge yanginguvenlikuzmani.com tarafından YGU Yönetmelik Taslağı ve yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. Temmuz 2026 · Hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Ön kayıt listemize katılın. Yönetmelik yayımlandığında ve eğitimler açıldığında sizi bilgilendireceğiz. Ön kayıt için tıklayın →